چکیده مقاله
بروز خجالت در کودکان موضوعی شایع است که میتواند عواقب منفی بر روی رشد اجتماعی و روانی آنها داشته باشد. این خجالت معمولاً به دلیل عدم اعتمادبهنفس و احساس ناامنی در کودکان بروز پیدا میکند. در این مقاله به بررسی روشهای علمی و کارآمد برای افزایش اعتمادبهنفس و کاهش خجالت در کودکان میپردازیم. راهکارهای ارائه شده شامل ایجاد محیطای امن، تقویت مهارتهای اجتماعی و تشویق به مشارکت در فعالیتهای گروهی هستند.
از دیگر روشهای موثر میتوان به آموزش مهارتهای حل مسئله و تنفس عمیق برای مدیریت استرس اشاره کرد. همچنین، ایجاد ارتباط مثبت و حمایتی با کودک از سوی والدین و مربیان میتواند به افزایش احساس امنیت و اعتمادبهنفس آنها کمک کند. در هر مرحله، توجه به احساسات و واکنشهای کودک باید در نظر گرفته شود تا فرآیند رشد به طور طبیعی و بدون فشار انجام شود. این مقاله به والدین و مربیان کمک میکند تا با شناخت بهتر خجالت در کودکان و بهرهگیری از روشهای علمی، قدمهای موثری در راستای تقویت اعتمادبهنفس فرزندان خود بردارند.
مقدمه مقاله
خجالت کشیدن یکی از احساسات طبیعی در کودکان است که در مراحل مختلف رشد آنها بروز میکند. بسیاری از والدین هنگام مواجهه با این رفتار نگران میشوند و به دنبال راهکارهایی برای بهبود وضعیت فرزند خود هستند. خجالت میتواند ناشی از عوامل مختلفی از جمله عدم اعتمادبهنفس، تجربیات منفی اجتماعی یا حتی وراثت باشد. درک این موضوع که خجالت نه تنها منفی نیست بلکه میتواند نشانهای از حساسیت و دقت کودک باشد، در گام اول بسیار مهم است.
افزایش اعتمادبهنفس در کودکان خجالتی نیازمند رویکردهای علمی و روشمند است که به آنها کمک میکند مهارتهای اجتماعی خود را بهبود بخشند و بر احساسات خود غلبه کنند. از طریق تقویت مهارتهای ارتباطی، ایجاد محیطی امن و تشویق به مشارکت در فعالیتهای گروهی، والدین میتوانند به فرزندان خود کمک کنند تا با احساسات خود بهتر کنار بیایند و در جمعهای اجتماعی راحتتر عمل کنند.
در این مقاله به بررسی روشهای علمی و کاربردی خواهیم پرداخت که میتواند به والدین در مواجهه با مشکلات مرتبط با خجالت کودکانشان کمک کند و آنها را در مسیر رشد و توسعه اجتماعی فرزندانشان یاری رساند.
چرا بچهها خجالتی میشوند؟ (علتهایی که کمتر دیده میشود)
خجالت یکی از احساسات طبیعی است که در کودکان به عنوان یک واکنش به موقعیتهای اجتماعی بروز میکند. اما برای برخی از کودکان، این احساس میتواند به اختلالی در تعاملات اجتماعی تبدیل شود. شناسایی عوامل موثر بر خجالت در کودکان میتواند به والدین کمک کند تا به تقویت اعتماد به نفس آنها بپردازند. این عوامل میتوانند شامل ویژگیهای ژنتیکی، تجربههای منفی، اضطراب جدایی، عدم فرصتهای اجتماعی و الگوگیری از والدین خجالتی باشد.
ویژگیهای ژنتیکی و خلقوخوی ذاتی
تحقیقات نشان دادهاند که برخی از کودکان به صورت ذاتی دارای ویژگیهای شخصیتی خاصی هستند که آنها را بیشتر در معرض خجالت قرار میدهد. ویژگیهایی مانند درونگرایی و حساسیت در آنها میتواند باعث شود که در موقعیتهای اجتماعی احساس ناراحتی کنند. این کودکان ممکن است به آسانی تحت تأثیر احساسات و رفتارهای دیگران قرار بگیرند و بر این اساس، از برقراری ارتباطات اجتماعی دوری کنند. لذا شناسایی این ویژگیها از سوی والدین مهم است تا بتوانند روشهای مناسب را برای حمایت و تقویت اعتماد به نفس کودک انتخاب کنند.
تجربههای منفی مثل مسخرهشدن
تجربههای منفی و تراژیک در کودکی، مانند مسخره شدن یا قضاوت منفی از سوی همسالان، میتواند تاثیر عمیق و ماندگاری بر اعتماد به نفس کودک بگذارد. این گونه تجربیات، وادار به انزوای اجتماعی میکند و عملکرد اجتماعی را مختل میسازد. در چنین مواردی، کودک ممکن است از تعامل با دیگران بترسد و تصمیم بگیرد که در موقعیتهای اجتماعی شرکت نکند. والدین با آگاهی از این تجربیات و گفتگو با کودک میتوانند به او کمک کنند تا بر احساسات منفی خود غلبه کند و اعتماد به نفس خود را بازسازی کند.
اضطراب جدایی از والدین
اضطراب جدایی از والدین میتواند یکی از دلایل اصلی خجالت در کودکان باشد. این اضطراب به ویژه در سالهای اولیه زندگی کودک بروز میکند و میتواند باعث شود که او در موقعیتهای جدید و ناآشنا احساس ترس و ناراحتی کند. هنگامی که یک کودک نگران جدایی از والدین خود است، تمایل به دوری از تعاملات اجتماعی و احساس عدم امنیت در موقعیتهایی که باید از والدین جدا شود، پیدا میکند. والدین میتوانند با ایجاد حس امنیت و اعتماد به نفس در کودک، به او کمک کنند تا در مواجهه با موقعیتهای جدایی آرامش بیشتری داشته باشد.
نبود فرصت برای تعامل با دیگران
تعامل اجتماعی یکی از مهمترین جنبههای رشد و توسعه کودک است. نبود فرصتهای کافی برای تعامل با دیگران میتواند به خجالتی شدن کودکان منجر شود. هنگامی که کودکان در محیطهای اجتماعی قرار نمیگیرند، فرصت یادگیری مهارتهای اجتماعی و تقویت اعتماد به نفس خود را از دست میدهند. والدین میتوانند با ایجاد فرصتهایی برای ملاقات با دیگران، مانند شرکت در فعالیتهای جمعی یا بازیهای گروهی، به کودک کمک کنند تا مهارتهای اجتماعی خود را تقویت کند و احساس راحتی بیشتری در تعاملات اجتماعی پیدا کند.
الگوگیری از والدین خجالتی
کودکان به طور طبیعی از والدین خود الگوگیری میکنند و رفتارهای آنها را در موقعیتهای اجتماعی بررسی میکنند. اگر والدین خود خجالتی باشند، احتمال اینکه کودک نیز رفتارهای مشابهی را اتخاذ کند بیشتر است. این الگوگیری میتواند به شکل ناخودآگاه باشد و والدین ممکن است متوجه اثری که بر روی کودک خود دارند، نشوند. آگاهی از این موضوع و تلاش برای نشان دادن رفتارهای اجتماعی مثبت و مقابله با خجالت در والدین، میتواند تاثیر قابل توجهی بر روی افزایش اعتماد به نفس کودکان داشته باشد.
رفتارهایی که ناخواسته خجالت کودک را بیشتر میکند
خجالت یکی از احساسات طبیعی در کودکان است که ممکن است بر اساس تجربیات و واکنشهای محیطی آنها تقویت شود. رفتارهای والدین و اطرافیان میتواند تأثیر زیادی بر روی احساس خجالت کودک بگذارد. شناخت این رفتارها به والدین کمک میکند تا بهجای تشدید این احساس، به افزایش اعتمادبهنفس کودک خود بپردازند. در ادامه به معرفی برخی رفتارهایی میپردازیم که میتواند خجالت کودک را بیشتر کند و چگونگی پیشگیری از آنها را بررسی میکنیم.
گفتن «چقدر خجالتیای!»
وقتی کودکان بهدلیل رفتارهای خجالتی خود مورد قضاوت قرار میگیرند، ممکن است این احساسات در آنها تقویت شود. گفتن جملاتی نظیر «چقدر خجالتیای!» به کودک فقط منجر به افزایش خجالت و کاهش اعتمادبهنفس او میشود. بهجای این نوع بیان، بهتر است به او بگویید که طبیعی است که در موقعیتهای جدید احساس خجالت کند و این یک احساس قابل قبول است. با توجه به این که کودکان در حال یادگیری مهارتهای اجتماعی هستند، ترویج یک نگرش مثبت و حمایتی بهجای برچسب زدن میتواند به آنها کمک کند تا خود را پذیرفته و جسارت بیشتری پیدا کنند.
مقایسه با بچههای پرحرف و اجتماعی
مقایسه کودک با دیگران، به ویژه بچههای پرحرف و اجتماعی، بهنوعی میتواند احساس ناکافی بودن را در او ایجاد کند. این مقایسهها ممکن است به این نتیجه منجر شود که کودک فکر کند برای مورد پذیرش واقع شدن باید مشابه دیگران رفتار کند. برای جلوگیری از این فشار، مهم است که والدین ارزشها و مهارتهای منحصر به فرد کودک خود را برجسته کنند و به او بیاموزند که هر کس سبک خاصی از ارتباط برقرار کردن دارد. تشویق کودک به تمرین در موقعیتهای اجتماعی و ایجاد تجربههای مثبت میتواند به او در حالتی امن کمک کند تا خود را بهتر بشناسد و تجربههای موفق را کسب کند.
فشار برای سلامکردن یا حرفزدن
فشار به کودکان برای اینکه در موقعیتهای اجتماعی مجبور به سلامکردن یا حرفزدن شوند، میتواند احساس اضطراب و خجالت آنها را تشدید کند. این نوع فشار میتواند بهجای بهبود وضعیت، اضطراب کودک را افزایش دهد و آنها را به عقبنشینی سوق دهد. معایب این رفتار زمانی بیشتر نمایان میشود که کودک بهجای احساس کنجکاوی و اعتماد به خود، فقط احساس اجبار کند. بهتر است والدین با صبوری و درک به کودک کمک کنند تا زمانی که خود احساس راحتی کند، به آرامی وارد گفتگو یا تعامل اجتماعی شود.
پاسخدادن بهجای کودک قبل از اینکه خودش جواب بدهد
پاسخدادن بهجای کودک قبل از این که او فرصت بیان پاسخ را داشته باشد، بهطور قابل توجهی اعتمادبهنفس او را تحت تأثیر قرار میدهد. کودک ممکن است احساس کند که توانایی بیان خود را ندارد و به این نتیجه برسد که دیگر نیازی به تلاش برای پاسخدهی ندارد. والدین باید به کودک اجازه دهند که خودش پاسخ را پیدا کند و از او حمایت کنند. این کار باعث میشود که کودک احساس کند نظراتش ارزشمند است و میتواند در موقعیتهای اجتماعی بهطور مؤثر مشارکت کند.
خنده، تمسخر یا عجلهکردن در موقعیتهای اجتماعی
خنده یا تمسخر کردن کودکان در موقعیتهای اجتماعی میتواند تأثیرات منفی عمیقی بر روی اعتمادبهنفس آنها بگذارد. این رفتارها نهتنها احساسات کودک را زجرآور میسازد، بلکه ممکن است باعث شود کودک از موقعیتهای اجتماعی دوری کند. عجلهکردن در تعاملات اجتماعی نیز باعث میشود که کودک احساس کند ارزش و اهمیت ندارد. والدین باید به یاد داشته باشند که مدارا و حمایت در هنگام تعاملات اجتماعی میتواند به کودک کمک کند تا به مرور زمان احساس راحتی بیشتری پیدا کند و به نوعی هویت اجتماعی خود را شکل دهد. ایجاد فضایی مثبت و حمایتکننده در موقعیتهای اجتماعی میتواند پایهگذار موفقیتهای بعدی کودک در این زمینه باشد.
روشهای فوری برای کمک در لحظهٔ خجالت
خجالت یکی از احساسات طبیعی است که کودکان در موقعیتهای مختلف تجربه میکنند. این احساس ممکن است در برخی مواقع برای آنها دشواریهایی ایجاد کند و نیاز به کمک و حمایت والدین دارد. برای کمک به کودکانی که به طور ناگهانی احساس خجالت میکنند، میتوان از روشهای فوری و مؤثر بهره برد. این روشها نه تنها میتوانند به کاهش احساس خجالت کمک کنند، بلکه به تقویت اعتماد به نفس کودک نیز منجر میشوند.
با ایجاد فضایی امن و حمایتگر و استفاده از راهکارهای مناسب، والدین میتوانند به کودک کمک کنند تا به تدریج بر این احساس غلبه کند و به تعاملات اجتماعی بهتری دست یابد.
نزدیکبودن جسمی برای ایجاد امنیت
نزدیکبودن جسمی یکی از سادهترین و مؤثرترین روشهاست که میتواند به کودک احساس امنیت و آرامش بدهد. زمانی که کودک در جمعی احساس خجالت میکند، حضور نزدیک والدین یا دیگر افراد مورد اعتماد میتواند به او اطمینان خاطر بدهد. این نزدیکی جسمی نه تنها به کودکان این احساس را القا میکند که در امنیت هستند، بلکه باعث میشود به تدریج به جمع عادت کنند و تمایل به برقراری ارتباط بیشتری پیدا کنند.
تحقیقات نشان دادهاند که وجود والدین یا مراقبین نزدیک در موقعیتهای جدید میتواند به کاهش اضطراب اجتماعی در کودکان کمک کند. به همین دلیل، توصیه میشود که والدین در چنین مواقعی به طور طبیعی و آرام در کنار کودک باشند، بدون اینکه فشار یا انتظاراتی از او داشته باشند. این نزدیک بودن میتواند شامل نشستن در کنار کودک یا حتی گرفتن دست او باشد تا احساس حمایت بیشتری داشته باشد.
استفاده از جملات آرامکننده
استفاده از جملات آرامکننده در مواقعی که کودک احساس خجالت میکند، میتواند تأثیر بسزایی در کاهش استرس و اضطراب او داشته باشد. جملات ساده و مثبت مانند "اشکالی ندارد، همه ما احساس خجالت میکنیم" یا "تو خیلی قوی هستی و میتوانی بر این احساس غلبه کنی" میتوانند به کودک کمک کنند تا احساس نکند که تنهاست. این نوع جملات نه تنها کودک را آرام میکنند، بلکه به او این باور را میدهند که خجالت طبیعی است و میتواند آن را مدیریت کند.
والدین باید توجه داشته باشند که واقعی و صادقانه باشند و از جملات احساسی و تشویقکننده استفاده کنند. این کار نه تنها به اعتبار والدین نزد کودک کمک میکند، بلکه به بهبود روابط عاطفی بین آنها نیز میانجامد. استفاده از این نوع گفتگوها میتواند به تدریج اعتماد به نفس کودک را تقویت کند و به او یاد دهد که در موقعیتهای اجتماعی احساس راحتی بیشتری داشته باشد.
اجازه دادن به کودک برای زمان گرفتن
هر کودکی سرعت یادگیری و سازگاری خاص خود را دارد و والدین باید به این نکته توجه داشته باشند. در لحظههایی که کودک دچار خجالت میشود، اجازه دادن به او برای اینکه زمان بگیرد و به آرامی به اوضاع عادت کند، میتواند بسیار مؤثر باشد. این انتظار که کودک به سرعت از احساس خجالت خود عبور کند، ممکن است فشار بیشتری را به او وارد کند. به همین خاطر، والدین باید صبور باشند و بهترین کار این است که به کودک ایسا دهند که میتواند با سرعت خود پیش برود.
گفتن جملاتی مانند "میخواهم بدانی که هیچ عجلهای نیست و تو میتوانی هرزمانی که آماده بودی به جمع بیایی" میتواند به کودک کمک کند تا احساس آزادی کند و خود را تحت فشار نبیند. این نوع رویکرد به تدریج میتواند به او اعتماد به نفس و تحمل بیشتری برای مواجهه با موقعیتهای اجتماعی بدهد و به او یاد دهد که میتواند در مواقعی که احساس راحتی نمیکند، قرار بگیرد و این کاملاً طبیعی است.
حمایت بدون دخالت زیاد
حمایت والدین از کودکان در موقعیتهای اجتماعی، نیاز به دقت و توازن دارد. والدین باید این نکته را مد نظر داشته باشند که حمایت بیدلیل و دخالتهای زیاد میتواند به احساس خجالت و اضطراب کودک افزوده و او را بیشتر تحت فشار قرار دهد. به همین دلیل، توصیه میشود که والدین توانایی کودک را در برقراری ارتباط و تعامل با دیگران تشویق کنند، در حالی که به او اجازه میدهند در صورت نیاز به تنهایی کمی وقت بگذارد.
حمایتهای مؤثر به معنای فراهم کردن فضایی است که در آن کودک میتواند به تدریج به تمرین مهارتهای اجتماعی خود پرداخته و در همان حال احساس راحتی و امنیت کند. والدین میتوانند با نظارت بر تعاملات کودک و ارائه بازخورد مثبت او را در این راستا حمایت کنند. مثلاً میتوانند بگویند: "تو در صحبت با دیگران واقعاً خوب عمل کردی، دفعهٔ بعد هم همینطور ادامه بده!" این نوع حمایت به کودک کمک میکند تا احساس کند در حال پیشرفت است و اعتماد به نفس او افزایش مییابد.
معرفی آرام کودک به جمع، نه ناگهانی
یکی از مهمترین جنبههای کمک به کودکان خجالتی، چگونگی معرفی آنها به جمعهای اجتماعی است. قرار دادن ناگهانی کودک در موقعیتهای اجتماعی بزرگ و جدید میتواند او را دچار اضطراب و خجالت کند. به همین دلیل، بهتر است والدین بهتدریج کودک را به جمعها معرفی کنند. این معرفی میتواند شامل آشنا کردن کودک با یک یا دو نفر در ابتدا باشد و سپس به تدریج به تعداد بیشتری از افراد گسترش یابد.
استفاده از فرصتهای کوچک مانند دعوت از یک دوست خانگی به منزل یا حضور در جمعهای خانوادگی کوچک میتواند به کودک کمک کند تا بدون فشار احساس راحتی کند. همچنین، والدین میتوانند با استفاده از فعالیتهای مشترک، مانند بازی یا کاردستی، راهی برای ایجاد ارتباط بین کودک و دیگران فراهم کنند. با این روشها، کودک به تدریج یاد میگیرد که در جمعهای اجتماعی چگونه رفتار کند و احساس راحتی بیشتری به دست آورد، درحالیکه به افزایش اعتماد به نفس او نیز کمک میکند.
چطور اعتمادبهنفس کودک خجالتی را بالا ببریم؟
افزایش اعتمادبهنفس در کودکان خجالتی یک فرآیند تدریجی است که نیاز به درک عمیق از ویژگیهای شخصیتی و نیازهای عاطفی آنها دارد. نخستین گام در این مسیر، شناسایی علل خجالت کودک و ایجاد فضایی امن و حمایتی است. والدین و مربیان باید با ارائه فرصتهایی برای ابراز وجود، به کودکان کمک کنند تا مهارتهای اجتماعی خود را تقویت کرده و احساس ارزشمندی را در خود به وجود بیاورند. برقراری ارتباط موثر، ایجاد چالشهای کوچک و مشوق بودن برای تلاش در فعالیتهای اجتماعی میتواند به رشد اعتمادبهنفس آنها کمک کند. در ادامه، با چندین راهکار علمی و عملی آشنا میشویم که میتواند در این مسیر موثر باشد.
تعریفکردن از تلاش، نه از نتیجه
تعریف دقیق تلاش کودک به جای نتیجه، یکی از بهترین روشها برای افزایش اعتمادبهنفس اوست. این بدین معناست که والدین و مربیان باید بر تلاشهای کودک تمرکز کنند نه فقط بر موفقیتهای بیرونی. این نوع تعریف باعث میشود که کودک بفهمد که هر تلاشی، حتی اگر به نتیجه دلخواه نرسد، ارزشمند است و باید مورد تقدیر قرار گیرد. این رویکرد به کودک یاد میدهد که شکست جزئی از فرآیند یادگیری است و مهمتر از آن تلاش و پشت کار اوست. این روش میتواند به کاهش ترس از انتقاد و افزایش شجاعت در مواجهه با چالشها کمک کند. همچنین، والدین میتوانند با ارائه مثالهای شخصی از تلاش و کوشش خود و یادآوری این که همه انسانها در شروع کارها ممکن است با دشواریها مواجه شوند، به کودک احساس امنیت و حمایت بیشتری دهند.
دادن نقشهای کوچک و قابلانجام
اعتمادبهنفس کودک خجالتی میتواند با ارائه نقشهای کوچک و قابلانجام در فعالیتهای روزمره تقویت شود. این نقشها میتواند شامل کارهای ساده مانند کمک در آمادهسازی غذا، مدیریت یک بازی با دوستان، یا انجام یک کار کوچک در خانه باشد. این تجربیات به کودک اجازه میدهد تا احساس مسئولیت و توانمندی کند. هنگام ارائه یک نقش، مهم است که کودک به راحتی بتواند از عهده آن برآید و از طرفی چالشی را تجربه کند. به طور مثال، اگر کودک در یک گروه سنی قرار دارد، میتوان او را به عنوان رهبر گروه در یک بازی ساده قرار داد. موفقیت در چنین نقشهایی میتواند به کودک احساس توانمندی و استقلال بیشتری بدهد. همچنین، والدین باید حواسشان باشد که در هنگام ارائه نقشها، فشار زیادی به کودک وارد نکنند و او را به آرامی و با حمایت به انجام کارها ترغیب کنند.
بازیهایی که شجاعت اجتماعی را تقویت میکند
بازیها ابزاری موثر برای افزایش شجاعت اجتماعی در کودکان هستند. فعالیتهای گروهی و بازیهای اجتماعی میتوانند به کودکان فرصت تجربه کردن و امتحان کردن رفتارهای اجتماعی را فراهم کنند. برای مثال، بازیهایی مانند «چشمپوشی» یا «گروه داستانگویی» به کودک کمک میکند تا علاوه بر یادگیری ارتباط مؤثر، با دیگران تعامل برقرار کند. این بازیها باید طوری طراحی شوند که به تدریج سطح چالشها افزایش یابد تا کودک به تدریج با موقعیتهای جدید و اجتماعی آشنا شود. والدین و مربیان میتوانند با ایجاد یک محیط بازی امن و حمایتکننده، فضای لازم برای ابراز وجود کودک را فراهم کنند. همچنین باید به او یادآوری کنند که اشکال ندارد اگر در آغاز تا حدی مضطرب یا خجالتزده باشد و با کمک در بازیها، او را به پیشروی تشویق کنند.
یاددادن جملات سادهٔ شروع ارتباط
آموزش جملات ساده برای شروع ارتباط به کودک میتواند به او کمک کند تا در موقعیتهای اجتماعی احساس راحتی بیشتری کند. جملات ابتدایی مانند «سلام، من [نام] هستم؛ تو چطوری؟» یا «آیا میتوانم به جمع شما بپیوندم؟» میتواند شروعی عالی برای وارد شدن به مکالمات باشد. مهم است که این جملات را در موقعیتهای امن و راحت تمرین کنند تا کودک اعتماد به نفس بیشتری پیدا کند. والدین میتوانند این جملات را در خانه تمرین کنند و کودک را به استفاده از آنها در مدرسه یا دیدار با دوستان تشویق نمایند. با تمرین مداوم، کودک به تدریج به استفاده از این جملات عادت میکند و در موقعیتهای اجتماعی احساس راحتی بیشتری خواهد داشت. همچنین، تشویق و قدردانی از تلاش کودک در استفاده از این جملات باعث تقویت اعتمادبهنفس او میشود.
تشویق رفتارهای کوچکِ روبهجلو
تشویق رفتارهای کوچک و روبهجلو از سوی والدین میتواند تأثیر زیادی بر اعتمادبهنفس کودک خجالتی داشته باشد. این رفتارها شامل هر اقدامی میشود که نشاندهنده پیشرفت و تلاش کودک است، از جمله صحبت کردن با افراد جدید، شرکت در فعالیتهای گروهی، یا حتی بیان نظر خود در یک بحث. والدین باید هر بار که کودک کوچکترین قدمی به جلو برمیدارد، او را تشویق کنند و این حس موفقیت را در او تقویت کنند. این تشویق میتواند شامل تحسین کلامی، نشان دادن عشق و حمایت، و ایجاد جشنهای کوچک برای دستاوردهای کودک باشد. به تدریج، این تشویقها احساس ارزشمندی و توانمندی را در کودک توسعه میدهد و او را برای مواجهه با چالشهای بزرگتر آمادهتر میکند. همچنین، ارائه الگوهای مثبت از افرادی که به تدریج در زندگی خود اعتمادبهنفس را افزایش دادهاند، میتواند انگیزه و الهامبخش کودک باشد.
تمرینهای علمی برای کاهش خجالت در طولانیمدت
خجالت یکی از احساسات رایجی است که میتواند بر روی زندگی اجتماعی و عاطفی کودکان تأثیر بگذارد. برای افزایش اعتمادبهنفس و کاهش این احساس در کودکان، استفاده از تمرینهای علمی و مدون ضروری است. این تمرینها میتوانند شامل فعالیتهای مختلفی باشند که به کودک کمک میکنند تا با موقعیتهای اجتماعی راحتتر روبهرو شود و توانایی بیان خود را تقویت کند. در اینجا به برخی از تمرینهای موثر اشاره میکنیم که میتوانند به کودکان کمک کنند تا از خجالت خود کاسته و اعتمادبهنفس بیشتری پیدا کنند.
بازی نقشآفرینی (Role Play) با والد
بازی نقشآفرینی به کودک این فرصت را میدهد که در فضایی امن و بدون قضاوت، مهارتهای اجتماعی خود را تمرین کند. والدین میتوانند با فرزند خود سناریوهای مختلفی را طراحی کنند که شامل موقعیتهای اجتماعی مانند معرفی خود به دوستان جدید یا درخواست کمک از بزرگترها باشد. این بازیها نه تنها به کودک کمک میکنند تا با موقعیتهای واقعی آشنا شود بلکه به او اعتمادبهنفس میدهند. با تکرار این سناریوها، کودک به مرور زمان احساس راحتی بیشتری پیدا کرده و تواناییهای اجتماعی او تقویت میشود. بازی نقشآفرینی همچنین موجب تقویت ارتباط بین والد و کودک میشود که این خود یک عامل مهم در افزایش اعتمادبهنفس کودک است.
خواندن داستانهای مربوط به شجاعت
خواندن داستانهای مرتبط با شجاعت، به کودکان این امکان را میدهد که با شخصیتهای پرمخاطره و موفق آشنا شوند. این داستانها میتوانند شامل قهرمانانی باشند که با چالشهای اجتماعی مواجه میشوند و به تدریج بر خجالت خود غلبه میکنند. والدین میتوانند با فرزندان خود در مورد این داستانها به بحث بپردازند و از کودک بخواهند که احساسات و نظرات خود را درباره شخصیتها و اقدامات آنها بیان کند. این نوع تأمل و گفتگو میتواند به کودک کمک کند تا احساسات خود را درک کرده و از آنها درس بگیرد. همچنین، این داستانها به کودک مدلهای مثبتی از شجاعت و غلبه بر مشکلات میدهند و او را به عمل کردن در موقعیتهای مشابه تشویق میکنند.
تمرین سلامدادن و معرفی خود
تمرین سلامدادن و معرفی خود میتواند یک گام مهم برای کاهش خجالت در کودکان باشد. والدین میتوانند با کودک خود در منزل تمرین کنند که چگونه به دیگران سلام کنند و خود را معرفی کنند. این تمرین میتواند شامل ایستادن جلوی آینه و تمرین زبان بدن، بیان واضح و خنده بر لب باشد. والدین همچنین میتوانند مواقعی را فراهم کنند که کودک به طور غیررسمی با افراد دیگر ملاقات کند و این تمرینها را در عمل پیادهسازی شوند. با مکرر بودن این تمرینها، کودک به مرور زمان احساس راحتی بیشتری در ارتباطات اجتماعی پیدا کرده و اعتمادبهنفس او افزایش مییابد. این مهارت نه تنها برای حال حاضر کودک مهم است بلکه در آینده نیز به او کمک خواهد کرد.
قرارهای بازی کوتاه با یک کودک امن
قرارهای بازی با یک کودک امن یکی از روشهای عالی برای کاهش خجالت است. والدین میتوانند کودک خود را به قرارهای بازی با یک دوست یا همسال امن دعوت کنند که کودک با او راحت است. این نوع تعامل به کودک کمک میکند تا در یک محیط راحت و آشنا با دیگران ارتباط برقرار کند. بازیهای مشترک همچنین باعث میشود که کودک مهارتهای اجتماعی خود را تقویت کند از جمله همکاری، گوش دادن و حل مشکلات. والدین میتوانند نظارت کنند و در صورت نیاز به کودک کمک کنند تا در موقعیتهای اجتماعی با اعتماد به نفس بیشتری عمل کند. با انجام این قرارهای بازی بهطور مرتب، کودک احساس میکند که اجتماعیتر و مطمئنتر از خود میشود.
شرکت در کلاسهای گروهی کمجمعیت
شرکت در کلاسهای گروهی کمجمعیت میتواند فرصتی عالی برای کودکان باشد که در محیطی کمتر فشارآور مهارتهای اجتماعی خود را تمرین کنند. این کلاسها ممکن است شامل هنر، ورزش یا هر فعالیت دیگری باشند که کودک به آن علاقه دارد. در این محیطها، کودک قادر خواهد بود تا با دیگران تعامل کند بدون آنکه احساس کند تحت فشار است. همچنین، کلاسهای کمجمعیت به معلمان اجازه میدهند که به هر کودک توجه بیشتری داشته باشند و در نتیجه، اعتمادبهنفس کودک افزایش یابد. والدین میتوانند از این فرصت استفاده کنند و به کودک یادآوری کنند که همه در حال یادگیری هستند و هیچ کس کامل نیست. این دیدگاه میتواند به کاهش اضطراب اجتماعی و افزایش شجاعت در تعاملات کمک کند.
چطور محیط خانه را برای کودک خجالتی امن کنیم؟
محیط خانه نقش بسیار مهمی در رشد و توسعه اعتمادبهنفس کودک دارد، بهخصوص برای کودکانی که به طور طبیعی خجالتی هستند. ایجاد یک فضای امن و حمایتی در خانه میتواند به این کودکان کمک کند تا احساس راحتی بیشتری کرده و بتوانند خود را بهتر ابراز کنند. این شامل حذف رفتارهای منفی، کاهش تنشهای خانوادگی و برقراری ارتباط موثری است که فرزندتان بتواند احساسات خود را به راحتی بیان کند. در این مقاله، به بررسی روشهای موثر برای تقویت یک محیط امن و حمایتکننده برای کودک خجالتی میپردازیم.
حذف تمسخر و برچسبزدن
تمسخر و برچسبزدن میتواند به شدت بر اعتمادبهنفس کودک خجالتی تاثیر منفی بگذارد. این رفتار نه تنها به کودک احساس ناامنی میدهد، بلکه ممکن است او را از ابراز احساسات و خواستههایش بازدارد. والدین و بزرگترها باید به یاد داشته باشند که هر گونه بیاحترامی یا طعنه به کودکان میتواند آثار بلندمدتی داشته باشد. بنابراین، در ارتباط با کودک، باید از زبان مثبت و حمایتکننده استفاده کرد. به جای برچسب زدن، باید بر روی کارها و رفتارهای مثبت او تمرکز کنید و او را تشویق کنید. همچنین، در جمعهای خانوادگی و اجتماعی باید از شوخیهای بیمورد و تمسخر پرهیز کنید تا محیطی امن برای کودک ایجاد شود.
کمکردن دعوا و تنشهای خانوادگی
تنشهای خانوادگی میتواند بر روحیه کودک تاثیر بسزایی داشته باشد. کودکان به شدت تحت تاثیر محیط اطراف خود قرار دارند و اگر آنها شاهد دعوا و درگیریهای مکرر باشند، احساس ناامنی و اضطراب میکنند. والدین باید کوشش کنند که با برقراری یک ارتباط مؤثر و صادقانه، تنشهای موجود را کاهش دهند. برای مثال، میتوانند در مواقع بروز اختلاف، از روشهای حل مسئله استفاده کنند و به جای درگیری، درباره احساسات و نظرات خود صحبت کنند. همچنین، برقراری زمانهایی برای گفتگو درباره احساسات و مشکلات میتواند به کودک کمک کند تا درک بهتری از شرایط داشته باشد و احساس امنیت بیشتری کند.
رعایت نوبت صحبت
رعایت نوبت صحبت یکی از مهارتهای کلیدی در ارتباطات اجتماعی است. وقتی کودکان یاد میگیرند که به نوبت صحبت کنند، احساس برابری و عدالت در گفتگو را تجربه میکنند. این امر به آنها کمک میکند تا در جمعهای اجتماعی احساس اطمینان بیشتری داشته باشند. والدین میتوانند با ایجاد موقعیتهایی برای صحبتهای گروهی و خانوادگی، این مهارت را تقویت کنند. همچنین، والدین باید الگوی خوبی باشند و نوبت صحبت را رعایت کنند، تا کودک بداند که باید به دیگران گوش دهد و در عوض حق صحبت خود را نیز بگیرد.
حمایت از ابراز احساسات
اجازه دادن به کودک برای ابراز احساساتش یکی از مهمترین اقداماتی است که والدین میتوانند انجام دهند. وقتی کودکان از والدین خود حمایت عاطفی دریافت کنند، احساس امنیت و ارزشمندی بیشتری پیدا میکنند. والدین باید به کودک خود بیاموزند که احساساتش صحیح و طبیعی هستند و نباید از ابراز آنها خودداری کند. به والدین توصیه میشود که از سوالات باز و فعالیتهای هنری و خلاقانه بهعنوان ابزاری برای تشویق کودک به بیان احساساتش استفاده کنند. این کار به آنها کمک میکند تا نقاط قوت خود را بشناسند و به مرور زمان اعتمادبهنفسشان افزایش یابد.
برقراری روتین روزانه پایدار
داشتن یک روتین روزانه پایدار به کودکان کمک میکند تا احساس امنیت و ثبات بیشتری داشته باشند. این ثبات به آنها کمک میکند تا درک بهتری از محیط اطراف خود پیدا کنند و به تدریج اعتمادبهنفس بیشتری کسب کنند. برقراری زمانهای مشخص برای خواب، غذا، بازی و مطالعه میتواند به کودک کمک کند تا کنترل بیشتری بر زندگی روزمرهاش داشته باشد. والدین باید سعی کنند این روتین را به گونهای طراحی کنند که نه تنها به نیازهای کودک پاسخ دهد، بلکه شامل لحظات خوشایند و فرصتهای گفتوگو نیز باشد. بهاینترتیب، کودک میتواند در یک محیط امن و سازمانیافته، رشد کند و به مرور زمان به فردی با اعتمادبهنفس تبدیل شود.
مرزبندی سالم: حمایت بدون خرابکردن رشد اجتماعی
اضطراب و خجالت در کودکانی که در حال رشد اجتماعی هستند، موضوعی رایج و عادی است. به عنوان والد، مهم است که مرزبندیهای صحیحی برای حمایت از فرزند خود ایجاد کنید. حمایت بیملاحظه میتواند به شکلگیری رفتارهای وابسته و عدم اعتماد به نفس در کودکان منجر شود. در این راستا، ایجاد محیطی امن و حمایتی که در عین حال انضباط اجتماعی و استقلال را تشویق کند، ضروری است. اتخاذ رویکردی متعادل به شما کمک میکند تا فرزندتان را در یادگیری مهارتهای اجتماعی یاری دهید و از انزوای عاطفی او جلوگیری کنید.
کمک کردن، اما نه بیشازحد
در فرآیند تربیت کودک، کمک کردن به او امری بسیار مهم و ضروری است، اما باید در نظر داشته باشید که کمک بیشازحد میتواند پیامدهای منفی به همراه داشته باشد. هنگامی که والدین در تمامی موقعیتها از فرزند خود حمایت کنند، او تصور میکند که قادر به مواجهه با چالشها نیست و این احساس به شکلگیری وابستگی عاطفی و ترس از مواجهه با دیگران میانجامد. به همین دلیل، باید به کودک خود آزادی عمل بدهید تا بتواند به طور مستقل مشکلاتش را حل کند. برای مثال، به او اجازه دهید در جمعهای خانوادگی یا دوستانش به تعامل بپردازد و در مواقعی که به سرپرستی نیاز دارد، با مهارتهای خود مواجه شود. این روش نه تنها به افزایش اعتماد به نفس او کمک میکند، بلکه به یادگیری مهارتهای اجتماعی نیز یاری میرساند.
اجازه دادن به اشتباهکردن کودک
یکی از مهمترین مواردی که والدین باید به آن توجه داشته باشند، این است که اجازه دهند کودکشان اشتباه کند. اشتباه کردن بخشی طبیعی از فرآیند یادگیری است و به کودک این امکان را میدهد که مهارتهای حل مسئله را تقویت کند. والدین باید بهجای تدبیر کردن تمام جوانب و تلاش برای جلوگیری از هرگونه خطا، ذهنیت مثبتی نسبت به اشتباهات فرزندشان داشته باشند. به عنوان مثال، اگر کودکتان در یک فعالیت اجتماعی دچار اشتباه شد، به جای اینکه او را سرزنش کنید، میتوانید به او بگویید که اشتباهات فرصتی برای یادگیری هستند. این نوع رویکرد به او کمک میکند که نه تنها اعتماد به نفسش افزایش یابد، بلکه به تدریج توانایی پذیرش و مقابله با اشتباهات را نیز پیدا کند.
نجاتدادن کودک فقط در مواقع ضروری
خارج کردن کودک از هر موقعیت سختی میتواند به افت شدید اعتماد به نفس او بینجامد. والدین باید یاد بگیرند که تنها در شرایط حاد و خطرناک به کودک خود کمک کنند. در غیر این صورت، باید به او فرصت دهند تا خود به چالشها پاسخ دهد. این رویکرد نه تنها به افزایش حس استقلال او کمک میکند، بلکه به او میآموزد که میتواند بر مشکلات غلبه کند. برای مثال، اگر کودکتان در دعوای کوچکی با دوستانش قرار گرفت، به جای اینکه به سرعت وارد شوید و مخالفت کنید، بهتر است از او بخواهید که خودش راه حلی را پیدا کند. این اقدام به او اعتماد به نفس میدهد که میتواند بر احساسات و تنشهای اجتماعی فائق آید.
تشویق استقلال مرحلهبهمرحله
تشویق استقلال در کودکان باید به صورت مرحلهبهمرحله و تدریجی انجام شود. والدین باید محیطی امن و حمایتکننده فراهم کنند تا کودک بتواند مهارتهای استقلال را به آرامی بیاموزد. برای مثال، میتوانید به کودک اجازه دهید در انجام کارهای روزمره مانند پوشیدن لباس یا انتخاب فعالیتهای تفریحی خود تصمیمگیری کند. این روش به او کمک میکند تا احساس خودکنترلی و اعتماد به نفس بیشتری پیدا کند. همچنین، با مرحلهای پیش رفتن، کودک به تدریج با موقعیتهای اجتماعی و چالشهای جدید آشنا میشود و میتواند به آرامی مهارتهای خود را تقویت کند. این نوع رویکرد به او کمک میکند تا خود را به خوبی در محیطهای جدید معرفی کرده و با چالشهای اجتماعی بهتر کنار بیاید.
چه زمانی خجالت نگرانکننده است؟
خجالت احساس طبیعیای است که بسیاری از کودکان در مراحل مختلف زندگی آن را تجربه میکنند. اما این احساس در برخی موارد میتواند به یک مشکل جدی تبدیل شود. وقتی که خجالت به جای آنکه فقط یک واکنش کوتاهمدت باشد، به یک الگوی پایدار تبدیل شود و بر فعالیتهای روزمره کودک تأثیر منفی بگذارد، باید به آن توجه ویژهای کرد. این مشکلات میتوانند بر روی روابط اجتماعی و تحصیلی کودک تأثیر بگذارند و با افزایش سن به اضطرابهای اجتماعی منجر شوند. در این بخش به بررسی نشانههایی میپردازیم که نشان میدهند خجالت کودک شما ممکن است نگرانکننده باشد و نیاز به مداخله دارد.
ترس شدید از صحبتکردن با دیگران
اگر کودک شما از صحبتکردن با افراد جدید یا حتی آشنایان خود ترس و اضطراب شدیدی احساس میکند، این میتواند نشانهای از یکی از اشکال اضطراب اجتماعی باشد. این ترس میتواند به حدی باشد که کودک از موقعیتهای اجتماعی دوری کند یا از فعالیتهایی مانند ارائه در کلاس درس بپرهیزد. در دنیای کنونی که تعاملات اجتماعی نقش بسیار مهمی در موفقیت کودک دارد، این ترس میتواند مشکلات جدی ایجاد کند. توصیه میشود با راههای افزایش اعتمادبهنفس در کودکان آشنا شوید و به کودک خود کمک کنید تا به تدریج با محیطهای اجتماعی آشنا شود.
گریه و چسبندگی افراطی در جمع
گریه کردن یا چسبیدن به والدین در جمعهای اجتماعی میتواند نشانهای از عدم اعتمادبهنفس و احساس ناامنی در کودک باشد. اگر کودک شما در هر جمعی بهمحض ورود به حالت اضطراب و نگرانی میافتد و نمیتواند از شما جدا شود، این موضوع باید جدی گرفته شود. نیاز کودک به دوستی و تعاملات انسانی طبیعی است، اما چسبندگی افراطی ممکن است نشاندهنده وجود مشکلات عمیقتری باشد. میتوانید با فراهمکردن فرصتهای کوچک برای تعامل در جامعه، اعتمادبهنفس او را به تدریج تقویت کنید.
خودکمبینی یا احساس بیعرضگی
احساس خودکمبینی و بیعرضگی میتواند به شدت بر روی زندگی کودک تأثیر بگذارد. اگر کودک شما به طور مداوم احساس کند که قادر به انجام امور نیست یا به نوعی از دیگران پایینتر است، این احساس میتواند او را از فعالیتهای اجتماعی و تحصیلی مستثنی کند. این نوع احساسات معمولاً ریشه در تجربیات منفی یا مقایسههای مداوم با دیگران دارند. تشویق کودک و ایجاد محیطی مثبت برای ابراز خود میتواند به او در غلبه بر این احساسات کمک کند.
امتناع از رفتن به مدرسه یا کلاس
اگر کودک شما بهطور مداوم از رفتن به مدرسه یا کلاس دوری میکند و بهانههای مختلفی میآورد، این میتواند نشانهای از اضطراب و خجالت در محیطهای اجتماعی باشد. وقتی کودک نمیتواند در یک محیط اجتماعی قرار بگیرد، این مشکل میتواند بر روی یادگیری و رشد اجتماعی او تأثیرات منفی بگذارد. در این موارد، بهتر است با مشاور مدرسه یا روانشناس کودک مشورت کنید تا راهکارهای مناسبی برای حل این مشکل پیدا کنید.
نشانههای اضطراب اجتماعی
اضطراب اجتماعی شامل مجموعهای از علائم است که کودک را در تعاملات اجتماعی دچار مشکل میکند. این علائم ممکن است شامل تعریق زیاد، تپش قلب، عدم تمرکز و حتی احساس تهوع باشد. اگر کودک شما در موقعیتهای اجتماعی این علائم را نشان میدهد، این میتواند نشاندهنده وجود اضطراب اجتماعی باشد. درمانهای مختلفی برای اضطراب اجتماعی وجود دارد که به شما و کودک کمک میکند تا با این احساسات مقابله کنید و به او آموزش دهید که چگونه در جمعها راحتتر باشد.
نتیجهگیری
خجالت و کمبود اعتماد به نفس در کودکان میتواند تأثیرات منفی بر روی رشد اجتماعی و روانی آنها داشته باشد. با این حال، والدین و مربیان میتوانند با استفاده از تکنیکهای علمی و عملی به بهبود این وضعیت کمک کنند. بهطور کلی، ایجاد محیطی حمایتکننده و محبتآمیز یکی از اولین قدمها برای افزایش اعتماد به نفس کودکان است.
درک و شناسایی دلایل اصلی خجالت کودک، ارتباط مؤثر و ایجاد فرصتهای اجتماعی از دیگر روشهای مفید است. همچنین فعالسازی مهارتهای ارتباطی و یادگیری از طریق بازیهای اجتماعی به کودک کمک میکند تا در موقعیتهای جدید راحتتر عمل کند. از طرف دیگر، تشویق و تمرینات مکرر نیز میتوانند به ارتقای حس اعتماد به نفس او کمک کنند.
والدین باید به یاد داشته باشند که هر کودک ویژگیها و سرعت یادگیری متفاوتی دارد، بنابراین صبر و استمرار در فرآیند آموزش بسیار مهم است. با توجه به این عوامل، تحول مثبت در شخصیت کودک و افزایش اعتماد به نفس او امکانپذیر خواهد بود و این موضوع میتواند به ایجاد فردی مستقل و خوداتکاء یاری رساند.
سوالات پرتکرار
خیلی از والدین با مشکل خجالت کودکشان مواجه هستند و سوالات زیادی در این زمینه دارند. این سوالات ممکن است بهراحتی به حل مشکلات خجالت و افزایش اعتمادبهنفس کودک کمک کند. شناخت دقیقتر از مسائل مرتبط با خجالت و رفتارهای اجتماعی کودک، به والدین این امکان را میدهد که بتوانند رفتارهای فرزندشان را بهبود بخشند و آنها را برای تعاملات اجتماعی آماده کنند. در این بخش، به چند سوال پرتکرار والدین در مورد خجالت کودکان پاسخ خواهیم داد.
اگر کودک در جمع یخ میزند، چه کنم؟
وقتی کودک در جمع یخ میزند، ابتدا باید به او کمک کنید تا احساس امنیت کند. حضور والدین میتواند به کاهش اضطراب کودک کمک کند. سعی کنید او را در فعالیتهای گروهی شرکت دهید و به تدریج تعداد افرادی که با آنها تعامل میکند را افزایش دهید. همچنین میتوانید از طریق بازیهای گروهی او را به تعامل با دیگران تشویق کنید. صحبت کردن درباره احساسات و نشان دادن اینکه خجالت کشیدن طبیعی است، میتواند به کودک کمک کند تا احساس بهتری پیدا کند. راهکارهای مثبت تقویت رفتار و تشویق دستاوردهای کوچک کودک نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
آیا باید به جای او جواب بدهم؟
جواب دادن به جای کودک میتواند او را از یادگیری مهارتهای اجتماعی و تعامل با دیگران محروم کند. بهترین کار این است که به کودک زمان بدهید تا خودش پاسخ دهد، حتی اگر جوابش ناقص باشد. والدین باید نقش یک راهنما را داشته باشند و به جای پاسخ دادن، سوالاتی را مطرح کنند که او را به فکر وادار کند. در این حالت، او به تدریج یاد میگیرد چگونه خود را در جمع بیان کند و اعتمادبهنفس بیشتری پیدا کند. همچنین مهم است که از او حمایت کنید و هرگز احساس ناامیدی او را درک نکنید، بلکه او را تشویق کنید تا در مواجهه با ترسهایش قدم بردارد.
از چه سنی میتوان خجالت را مشکل دانست؟
خجالت در کودکان معمولاً از سنین ۲ تا ۳ سالگی در رفتارهای آنها دیده میشود و در برخی کودکان میتواند به تدریج افزایش یابد. اگر این خجالت در سنین ۴ تا ۵ سالگی به شدت ادامه یابد یا باعث ایجاد ناراحتی قابل توجهی در کودک شود، میتواند بهعنوان یک مشکل اجتماعی در نظر گرفته شود. از آنجا که هر کودک منحصر به فرد است، باید به رفتار و عواطف او دقت کنید و در صورت لزوم از مشاوره تخصصی استفاده کنید. در برخی موارد، خجالت شدید میتواند نشاندهنده وجود مشکلاتی در زمینههای دیگر اجتماعی یا روانی باشد که نیاز به بررسی دقیق دارند.
چطور کودک را برای مهد یا مدرسه آماده کنم؟
آمادهسازی کودک برای مهد یا مدرسه نیازمند یک رویکرد مثبت و تدریجی است. ابتدا با کودکتان درباره محیط جدید و دوستان جدید صحبت کنید تا او احساس راحتی کند. میتوانید بازدیدهایی از مهد یا مدرسه داشته باشید تا او با محیط آشنا شود. پس از آن، بازیهای تخیلی میتوانند به کودک کمک کنند تا تواناییهای اجتماعی اش را تقویت کند. همچنین توجه به احساسات کودک و تشویق او به بیان نظرات و احساساتش میتواند او را در این مسیر یاری کند. والدین باید خود نیز آرامش خود را حفظ کنند زیرا احساسات مثبت آنها به کودک منتقل میشود.
بازیهای مناسب کودک خجالتی چیست؟
بازیهای گروهی و تخیلی میتوانند بهترین روش برای تقویت اعتمادبهنفس و کاهش خجالت کودک خجالتی باشند. بازیهایی مانند «تمثیل» یا «تئاتر خانوادگی» که شامل نقشپردازی هستند، میتوانند کودک را تشویق کنند تا در یک محیط امن و غیررسمی تعاملات اجتماعی را تجربه کند. همچنین بازیهای تیمی که نیاز به همکاری دارند، مانند «کرة بسکتبال» یا «دویدن دستهجمعی» میتوانند بسیار کمککننده باشند. بازیهای سادهای که شامل گفتگو و تعامل کمهزینه هستند، به کودک این امکان را میدهند تا بدون فشار اجتماعی، به تدریج توانمندیهای خود را تقویت کند.
